أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

358

قانون ( فارسى )

و اگر منتظر رسيدنش بمانى كار از كار مىگذرد . يا اينكه خراج بسيار غير عادى نيست ، امّا حدس مىزنى كه نيروى بدنى بيمار چندان نباشد كه اين همه مادهء جمع آمده را به پختگى برساند و حتى اگر كوشش در رسانيدن و پخته گردانيدن خراج كردى ، تأثير علاج برعكس شود و پختگى صورت نگيرد . پس در اين حالت ناچار بايد نشتر بزنى و خراج را بردرى . اما اگر ناگزير از به كار بردن نشتر بودى ، بايد كاملا احتياط كنى كه نشتر به جايى از اطراف خراج بر نخورد و نكند جاى نزديك به خراج اندامى ارزنده باشد و از برخورد يا نيشتر خطرى متوجه بيمار شود . اگر احساس كردى كه مادهء داخل خراج بسيار غليظ است و به پختگى نمىرسد ، يا حدس زدى كه حرارت غريزى در اندام خراج‌زده كمتر از آن است كه بتواند ماده را پخته گرداند ، يا بيم آن داشتى كه كمى و ناتوانى حرارت غريزى در اندام مبتلا به خراج ، از رسانيدن صحيح و لازم مادهء گرد آمده در خراج كوتاه آيد ، يا خراج چندان به مفاصل و اندامهاى بسيار ارزنده و اصلى نزديك است كه بيم آن مىرود اين اعضا از اثر مادهء جمع آمده در ورم فاسد شوند ، و يا اگر تنها اعتمادت در به پختگى رسانيدن ماده بر استفاده از داروهاى پوشانندهء چسبناك يا رساننده باشد ، احتمال دارد كه راه تنفس بر مسام‌ها ( سوراخهاى ريز پوست ) بسته شود ، و داروى رسانندهء مادهء ورم حرارتى غير كافى و كمتر از حدّ لازم بدهد ، - در همهء اين حالات - ماده عفونى مىشود . پس بايد و ناگزيرى كه از نيشتر استفاده كنى و خراج را بردرى و اين دريدن تا عمق و ته ورم باشد و بعد از دريدن ، داروهاى بسيار تحليل‌برنده و خشكاننده را استعمال كنى . بايد نيشتر زدن طولى و همراه و گوش به گوش و دوش به دوش پىرگ اندام صورت گيرد ، مگر اينكه لازم بدانى كه اندام خراج‌زده به كلى از كار بيفتد . كه اين در حالتى است بيم آن برود كه بيمار ممكن است با حالت تشنج روبرو شود ؛ در اين صورت بايد پرزه‌رگها را از پهنا ببرى و از نگرانى رهايى يا بى . اكثرا پرزه‌رگها در اندامان بدن به صورت طولى قرار دارند و تنها در چند اندامى حالت استثنائى است و در پهنا قرار گرفته‌اند . همچنين در پيچ و خمها و چين‌خوردگيهاى بدن اكثرا پرزه‌رگها به صورت طولى قرار دارند ، مگر در چند جاى ويژه مانند پيشانى كه به شكل عرضى قرار گرفته‌اند . جايى از ورم خراجى را كه نشتر مىزنى و مىدرى ، نبايد آب يا روغن يا پيه بدان نزديك شود . اگر حتما شستشو لازم بود با عسلاب يا با شراب مخلوط با آب و يا با سركهء مخلوط با آب آن را شتسشو ده ! اگر بعد از دريدن خراج ، آماس و التهاب شدت يافت ، عدس بر خراج بگذار و ببند ! اگر آماسيدن و درد در حدى نبود كه نياز به عدس بر خراج گذاشتن باشد ، داروهاى جوش‌دهندهء زخم و مرهمهاى لازم را به كار ببر ! اين را بدان ! كه از اين دريدن خراج ممكن است چرك خونالود و مادهء پليد شبيه آب چربى آلودهء ظرفشويى توليد شود و يا ناصور پديد آيد . امّا اگر ناگزير از دريدن باشى بايد بردرى و به